فایدهی عملیای که از بنا یا ارسنی ساختهشده حاصل میشود
”کارکرد (function) مسجد این است که محل عبادت و تجمع دینی و کانون دینی محله یا شهر باشد و غایت (end) آن ارتقای معنوی افراد و جامعه است؛ اما امروزه مساجد ایران علاوه بر اینها، کاربردهای دیگری مانند برگزاری مجلس ترحیم و توزیع کالابرگ و ارزاق عمومی و حتی تأمین آبریزگاه عمومی نیز دارد.
هدف (purpose) بانی از احداث مسجد در این محله نه برآوردن کارکردهای مسجد، بلکه بهرهبرداری مالی از موقوفات و درآمدهای تالار ترحیم بوده است، که با غایت (end) مسجد تعارض دارد. در نتیجه، عملاً نیز کاربردهای جنبی این مسجد بیش از کارکرد اصلی آن اهمیت یافته است.
هدف (purpose) و غایت (end) امری فاعلی (سوبژکتیو) است؛ کارکرد (function) وظیفهی اصلیای است که از بنا یا پارهای از بنا توقع میرود؛ و کاربرد(ها) فایده(ها)یی است که فارغ از هدف و غایت و کارکرد، عملاً از بنا یا پارهای از آن حاصل میشود.
در برخی از نوشتههای معماری و شهرسازی، کاربرد و کارکرد را جابهجا و گاهی مترادف هم بهکار میبرند؛ اما در سخن دقیق، اینها با هم فرق دارند.“